16 grudnia 2025 (wtorek)
godz. 18:30
wstęp wolny
Okiem Fotografa na Podskarbińskiej. Jan Skwara: Z kolodionem wśród kanibali.
Rok 2025 zakończymy mocnym akcentem i trudną, klasyczną, bardzo rzadką dziś, techniką, wynalezioną i używaną w XIX w. Archaiczność metody ma na celu pokazanie, że temat projektu jest częścią przeszłego świata, bardziej pasuje do okresu, w którym wykorzystane techniki fotograficzne były wynalezione i święciły triumfy, niż do współczesności. Oglądając zdjęcia, łatwo można uznać, że pochodzą sprzed dwóch wieków, co jeszcze bardziej podkreśla, że sfotografowani ludzie i ich życie są pewnego rodzaju „reliktami przeszłości”.
Przyjrzymy się bowiem indyjskiej sekcie Aghori, najbardziej tajemniczej i przerażającej wśród indyjskich ascetów. Mówi się, że znajdują się gdzieś pomiędzy życiem, a śmiercią. Zamieszkują często okolice stosów pogrzebowych, a do swoich rytuałów wykorzystują ludzkie ciała. Aghori są ortodoksyjnymi wyznawcami boga Śiwy. Na jego podobieństwo pokrywają ciała popiołami, pochodzącymi często ze stosów kremacyjnych. Jak wszyscy asceci – Sadhu, Aghori dążą do wyrwania się z cyklu reinkarnacyjnego (Samsary) i zdobycia wyzwolenia – Mokszy. Aby to osiągnąć, muszą pozbyć się ludzkich emocji, takich jak złość, skąpstwo, obsesja, strach, nienawiść czy cielesne pożądanie.
Projekt
Celem tego projektu jest uwiecznienie świata, który, choć jeszcze egzystuje w obecnych czasach, należy już do przeszłości i nieuchronnie staje się historią. Tradycje i sposób życia często kultywowane są już tylko przez najstarszych i przeminą wraz z nimi. W erze globalizacji i upodobniania się kultur, wciąż jeszcze możemy znaleźć społeczności żyjące w sposób pierwotny, obrzędy, mające tysiącletnie tradycje, niezwykłe zwyczaje, stroje czy architekturę. Pragnieniem autora projektu jest pokazanie tego przemijającego świata w formie fotografii, ale też tekstu etnograficznego i reporterskiego.
Hołd
Projekt jest również hołdem dla pierwszych fotografów dokumentujących daleki świat. Osoby takie jak John Thompson, Edward S. Curtis czy Samuel Bourne można nazwać pierwszymi fotografami podróżniczymi, przybliżającymi piękno i egzotykę „dalekiego świata”. Ich praca wymagała niezwykłego wysiłku, samozaparcia i odwagi. Skomplikowana technika fotograficzna oznaczała poruszanie się z przenośną ciemnią, oraz pracę z trudno dostępną chemią. Docieranie do odizolowanych społeczności, było nie tylko niezwykłym wyzwaniem logistycznym, ale też często po prostu groźnym przedsięwzięciem. Autor pragnie powtórzyć to wyzwanie, które często wiąże się z nie mniejszymi trudnościami, niż 150 lat temu.
Technika
Wykorzystaną w projekcie techniką jest wynaleziony w 1851r. proces kolodionowy, wymagający bezpośredniego dostępu do ciemni w trakcie fotografowania. Ciemnię taką należy więc mieć w formie mobilnej.
Jan Skwara
Rocznik ’81. Fotograf i podróżnik. W swoich wędrówkach skupia się na człowieku, a tworzone przez niego projekty wykraczają poza fotografię, stając się niejednokrotnie zapisami etnograficznymi.
Od kilku lat zafascynowany jest historycznymi technikami fotograficznymi, w szczególności procesem kolodionowym. Jako prawdopodobnie pierwszy człowiek od ponad 150 lat, podróżuje z kolodionem po świecie i dokumentuje zanikające kultury i tradycje.
W 2024 roku wniósł ciemnię fotograficzną na szczyt Kilimandżaro i wykonał tam, w celu ustanowienia rekordu Guinnessa, zdjęcie w technice kolodionowej. W 2025r został uhonorowany tytułem Osobowości Roku w dziedzinie Kultury w plebiscycie Polska Press.
Na co dzień jest współwłaścicielem biura podróży Pakuj Plecak, w którym zajmuje się organizacją i prowadzeniem fotowypraw po świecie.
Więcej:
https://linktr.ee/janskwara
https://janskwara.com
https://portraitofthepast.com
Okiem Fotografa to cykl spotkań i prelekcji w formie fizycznej lub online odbywających się od kwietnia 2018 roku. Do marca 2020 odbywał się w Centrum Promocji Kultury Dzielnicy Praga Południe w Warszawie, potem przez ponad dwa lata w Internecie. Od kwietnia 2022 ponownie zdjęcia oglądamy na dużym ekranie na Grochowie. Przygotowanie i prowadzenie spotkań oraz całego cyklu: Irek Graff
Organizator:
Centrum Promocji Kultury w Dzielnicy Praga-Południe m. st. Warszawy, ul. Podskarbińska 2, Warszawa, www.cpk.art.pl
Patroni i partnerzy:
PTTK – Oddział Warszawski, https://warszawski.pttk.pl/
Fotokursownia Irka Graffa. Ponad 20 lat szkoleń, plenerów, prelekcji, pokazów itp., www.fotokursownia.com
